Ngôi đình mặt hướng về phía Đông
Bắc, phía trước có cây dừa, cây cau, cây đa, cây phi lao cổ thụ. Sát đình có 2 cột quyết, trên có 2
con nghê chầu lại. Ngôi đình dài 16m, rộng 9m với 3 gian 2 hồi văn, 4 hàng cột
dọc, 6 hàng cột ngang. Toàn bộ có 24 cột gỗ lim kê trên chân đá tảng, trong đó
có 8 cột to, chu vi mỗi cột là 1,1 m và 4 cột xây vôi vữa đỡ tầng mái, nền láng
xi măng, mái lợp ngói vảy. Diện tích khu vực đình rộng khoảng 1.500 m2. Kiến
trúc đình làm theo kiểu tứ trụ tam oai.
Toàn cảnh Đình Bích Thị ở Phuống- Thanh Giang.
Đình Bích Thị là một công trình kiến trúc cổ kính, được nhân
xây dựng vào thế kỷ XVIII để làm nơi sinh hoạt, hội hè, hội họp của làng, cũng
là nơi thờ tự 2 vị Thành hoàng Trần Hưng Học và Trần Hưng Nhượng. Ngoài ra phối
tế các vị thần được thờ ở các ngôi đền của Tổng Bích Hào xưa, tiêu biểu là 3 vị
Tiến sỹ của quê hương là: Nguyễn Tiến Tài, Phạm Kinh Vĩ và Nguyễn Lâm Thái; Đức
thánh Bản huyện và nhiều vị quan văn, quan võ khác. Đình Bích Thị là nơi đã
chứng kiến nhiều sự kiện quan trọng của lịch sử địa phương cũng như đất nước,
Ông Hoàng Tuấn Anh- Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao trao bằng côngg nhận di tích Quốc gia cho Đình Bích Thị,
Lễ hội xưa ở đình Bích Thị được tổ chức vào ngày mồng 7
tháng Giêng - Lễ Khai Hạ và Rằm tháng
Bảy âm lịch - Lễ Trung Nguyên. Ngày lễ trước đình có 3 cờ đại, 20 cờ phướn, cờ
ngũ hành, trống dong cờ mở. Khi rước có 3 kiệu rồng, có bát bửu, siêu, phạng,
đoàn bát âm và đông đảo bà con làng xóm. Nhân dân rước thần từ 2 đền Bản Cảnh,
Bản Huyện về đình, lễ xong lại rước thần về đền. Ngôi đình cũng là nơi đón rước
quan Hậu Quận về làm việc làng. Ban đêm trước sân đình, các già làng, trùm
phường tổ chức diễn tuồng Trung Trắc, Trưng Nhị, hát chầu văn, ca trù, có đánh sinh tiền, gõ mõ vui vẻ.
Năm 1930-1931, hoà trong khí thế đấu
tranh sôi nổi của nhân dân Nghệ An, bà con xã Thanh Giang đã tập trung tại đình
mít tinh, biểu tình, tiếng trống làng rộn rã vang dậy cả tổng Xuân Lâm, Võ
Liệt. Tự vệ đỏ đã treo cờ búa liềm trên cây gạo cạnh đình, rồi tiến đến huyện
đường Thanh Chương cùng với các tổng khác, đốt giấy tờ sổ sách, giải thoát cho
chiến sỹ cách mạng bị địch giam giữ.
Lễ tế thần được tổ chức trang nghiêm tại Đình Bích Thị
Năm 1945, đồng chí Nguyễn Côn (sau
này là Phó Thủ tướng), cũng đã về Thanh Giang chỉ đạo cướp chính quyền. Trong
những ngày này, cờ đỏ sao vàng bay phấp phới trên nóc đình, nhân dân tập trung
nghe Việt Minh đọc lệnh tổng khởi nghĩa. Ngày 23 tháng 8 năm 1945, khởi nghĩa
giành chính quyền thắng lợi ở Thanh Chương.
Trải qua hàng trăm năm với bao biến
cố lịch sử, đình Bích Thị đã chứng kiến, góp phần phục vụ bộ đội và nhân dân
trong 2 cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc. Ngôi đình đã từng đón rước các vị
tiến sỹ, cử nhân vinh quy về làng trong sự trọng vọng của bà con làng nước; một
công trình nghệ thuật kiến trúc có giá trị ở huyện Thanh Chương. Năm 2002, Đảng
uỷ, chính quyền xã Thanh Giang đã cho tu sửa, trả lại dáng xưa cho công trình
lịch sử bên dòng sông Lam.
Trò chơi bịt mắt bắt vịt tại lễ hội Đình Bích Thị thu hút cán bộ, nhân dân và du khách gần xa.
Sau thời gian tu sửa, tôn tạo và xác
lập Hồ sơ, Đình đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Sáng ngày 01/02/2015, UBND huyện
Thanh Chương và xã Thanh Giang, long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng Di tích
lịch sử cấp Quốc gia – Đình Bích Thị, xã Thanh Giang. Về dự lễ
có Phó thủ thướng Chính phủ; Bộ trưởng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; lãnh
đạo UBND tỉnh và đại biểu các cục, vụ, viện ở Trung ương, các sở, ngành cấp
tỉnh...
Từ sau ngày được công nhận là di sản
Quốc gia, dưới sự chỉ đạo và giúp đỡ của
ngành cấp trên Đình tiếp tục được tôn
tạo, giữ gìn. Hàng năm xã Thanh Giang đều tổ chức lễ hội taijn đình thu hút cán
bộ, nhân dân và du khách gần xa,
Trần Đình Hà